Vì sao có tục Tết Đoan Ngọ bắt thằn lằn? [GIẢI ĐÁP]

Tết Đoan Ngọ bắt thằn lằn là một phong tục dân gian ít người biết, thường được nhắc đến trong ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch ở một số vùng quê xưa. Trong quan niệm dân gian, thằn lằn hay thạch sùng gợi hình ảnh nhỏ bé, rụt rè và thường ẩn mình nơi góc khuất, nên câu chuyện bắt thằn lằn vào trưa mùng 5 càng khiến nhiều người tò mò. Vậy bắt thằn lằn ngày 5/5 để làm gì và vì sao ngày này lại hiếm khi thấy thằn lằn? Hãy cùng Đồ Cúng Tâm Linh tìm hiểu ý nghĩa phía sau phong tục độc đáo này. 

Mùng 5 tháng 5 bắt thằn lằn để làm gì?

Tết Đoan Ngọ bắt thằn lằn là một phong tục được nhắc đến trong ký ức dân gian của nhiều vùng quê Việt Nam. Trưa ngày Tết Diệt Sâu Bọ, trẻ em thường rủ nhau đi rình bắt thằn lằn (thạch sùng). Sau khi bắt được, chúng thả thằn lằn vào chậu nước mát để “tắm” cho chúng.

Theo ghi chép dân gian, người ta tin rằng nước tắm thằn lằn vào đúng giờ Ngọ ngày mùng 5 có tác dụng chữa hoặc ngừa rôm sảy, mẩn ngứa cho trẻ nhỏ, căn bệnh da liễu phổ biến nhất vào mùa hè nóng bức.

Tuy vậy, những quan niệm như ngừa rôm sẩy hay tránh mẩn ngứa chỉ nên xem là mẹo dân gian xưa, không thay thế cho việc chăm sóc sức khỏe và vệ sinh an toàn trong đời sống hiện đại. Nếu muốn giữ tinh thần ngày mùng 5 tháng 5, gia đình nên tập trung vào các hoạt động phù hợp hơn như chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ dâng cúng gia tiên, dùng trái cây theo mùa, bánh ú, cơm rượu Tết Đoan Ngọ, và sum họp bên mâm cơm gia đình. Đây là những giá trị gần với ý nghĩa chính của Tết Đoan Ngọ.

Xem thêm: Bên cạnh tục bắt thằn lằn, gia đình nên tìm hiểu thêm các phong tục ngày Tết Đoan Ngọ để hiểu rõ hơn ý nghĩa của ngày mùng 5 tháng 5 trong đời sống dân gian Việt Nam.

Tại sao tết đoan không có thằn lằn?

Khi nhắc đến Tết Đoan Ngọ bắt thằn lằn, nhiều người thường thắc mắc vì sao ngày mùng 5 tháng 5 lại hiếm khi nhìn thấy thằn lằn. Câu trả lời đến từ cả góc nhìn dân gian lẫn khoa học. 

Góc nhìn dân gian 

Trong ký ức của nhiều người lớn tuổi, câu nói cửa miệng ngày này là: “Đố đứa nào nhìn thấy con thằn lằn ngày mùng 5!”. Và thật kỳ lạ  những ngày thường thằn lằn xuất hiện đầy ở gốc cây, góc vườn, mái nhà, nhưng riêng ngày này lại vắng bóng hoàn toàn. Chính sự vắng mặt bí ẩn này đã làm nảy sinh câu thành ngữ quen thuộc: “len lét như thằn lằn mùng 5”, là chỉ sự rụt rè, thu mình trốn tránh. Chính sự khó tìm ấy làm cho câu chuyện thằn lằn Tết Đoan Ngọ trở nên đáng nhớ trong ký ức tuổi thơ làng quê. 

Góc nhìn khoa học

Ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch thường rơi vào thời điểm nắng nóng đỉnh điểm trong năm. Thằn lằn là loài máu lạnh, ưa bóng râm và nhiệt độ vừa phải. Khi nhiệt độ ngoài trời lên cao vào giờ Ngọ (11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), chúng tìm đến các hốc tường, khe tối mát mẻ để ẩn náu. Đó là lý do vì sao trẻ em rất khó bắt được thằn lằn vào đúng trưa giờ Ngọ, nếu bắt được ví như “trúng số” là người khéo léo và có phúc 

Xem thêm: Bên cạnh việc tìm hiểu những câu chuyện dân gian như bắt thằn lằn, gia đình nên chuẩn bị bài cúng Tết Đoan Ngọ để dâng hương đúng lễ và trọn lòng thành.

Hy vọng qua những chia sẻ trên, Đồ Cúng Tâm Linh đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tục Tết Đoan Ngọ bắt thằn lằn. Đây là một câu chuyện truyền miệng dân gian, không phải nghi lễ bắt buộc, vì vậy gia đình ngày nay nên xem như nét văn hóa xưa để kể lại cho con cháu, thay vì bắt hay làm hại thằn lằn.